Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) koordinatörlüğünde hazırlanan Fix-APro projesi, 2026 yılı başında Avrupa Birliği’nin Ufuk Avrupa Marie Skłodowska-Curie Eylemleri (MSCA) Personel Değişim Programı (Staff Exchanges) kapsamında resmi olarak desteklenmeye hak kazandı. Resmi başlama tarihi 1 Kasım 2026 olarak belirlenen proje; alternatif protein bileşenlerinin sürdürülebilir kullanımını, güvenilirliğini ve gıda sistemlerindeki performansını geliştirmeye yönelik uluslararası bir araştırma ve bilgi paylaşım ağı oluşturacak. Projenin açılış toplantısı (Kick-off Meeting), 3-4 Aralık 2026 tarihlerinde ODTÜ ev sahipliğinde Ankara’da gerçekleştirilecek.
Toplam 1.803.600 Avro bütçeye sahip 48 aylık projede ODTÜ, koordinatör kurum olarak 210.420 Avro doğrudan bütçe payı ile yer alıyor. Proje; Türkiye, İspanya, İtalya, Portekiz, Yunanistan, Almanya, Romanya, İrlanda, Malta ve AB dışı ortak ülkelerden (Ürdün, Fas, Mısır, Hindistan) olmak üzere 10 ülkeden 19 ortağı bir araya getiriyor. Konsorsiyumda 9 akademik ve 10 akademik olmayan kuruluş (gıda sanayi liderleri, KOBİ'ler ve sivil toplum örgütleri) yer alıyor. Türkiye'den ODTÜ’nün yanı sıra Özyeğin Üniversitesi, TAT Gıda, YAYLA Agro ve Bitkisel Bazlı Gıdalar Derneği (BITKIDEN) projede ortak olarak bulunuyor. Proje kapsamında 75 araştırmacının katılımıyla toplam 360 araştırmacı-aylık uluslararası ve sektörler arası personel değişimi gerçekleştirilecek.
Fix-APro kapsamında; ayçiçeği küspesi, susam küspesi, kenevir posası, kabak çekirdeği kalıntıları, bira posası (BSG) ve mikroalgler olmak üzere yeterince değerlendirilmeyen altı farklı agro-endüstriyel yan ürün yenilikçi teknolojilerle değerlendirilecek. Elde edilen alternatif protein bileşenleri; ekstraksiyon verimliliği, anti-besinsel faktörlerin azaltılması, alerjenlik ve mikrobiyolojik güvenlik, duyusal ve işlevsel performans, çevresel sürdürülebilirlik ile tüketici kabulü ve mevzuat uyumu açısından incelenecek.
Yeşil ekstraksiyon, güvenlik doğrulamaları, gastronomi odaklı ürün geliştirme, pilot ölçekli doğrulama, yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) ve mevzuat yol haritalarını bir araya getiren Fix-APro, yan ürünleri yüksek katma değerli protein bileşenlerine dönüştürmeyi amaçlıyor. Bu bütüncül yaklaşım sayesinde projenin; alternatif proteinlerin pazara giriş engellerinin kaldırılması, daha sağlıklı gıdaların geliştirilmesi ve üretim süreçlerinin çevresel ayak izinin azaltılması alanlarında güçlü bilimsel, çevresel, toplumsal ve ekonomik etki yaratması hedefleniyor. Proje ayrıca uluslararası bilgi transferini, akademi-sanayi iş birliğini, fikrî mülkiyet oluşumunu ve pazar odaklı yenilikleri destekleyecek.
